_historiek

De firma Tondat uit Eeklo bestaat uit twee afdelingen :

Enerzijds is er "Romano & Nino Tondat", gespecialiseerd in de uitvoering van marmer-, terrazzo-, intarso-marqueterie-, frees- en beeldhouwwerk en

Anderzijds is er "Tondat Mosaïci", gespecialiseerd in het uitvoeren van artisanale mozaïek.

Beide firma's zijn familiebedrijven en kunnen rekenen op ruim 50 jaar ervaring.

De oorsprong van het bedrijf ligt in Italië. In de jaren twintig zakte Santo, Romano's vader, af naar België om in de mijnen te werken. Maar hij kwam terecht bij een Italiaanse aannemer. Hij was afkomstig uit Sequals in Noord-Italië, vlakbij Udine. Samen met de dorpen Solimbergo en Spilimbergo is Sequals de bakermat van de terrazzieri, de ambachtlui die granitovloeren leggen. Terrazzo is trouwens een synoniem voor granito. Bijna alle vaklui komen sinds eeuwen uit die streek. In Sequals hebben zelfs de middeleeuwse huizen dergelijke vloeren. In plaats van marmerbrokjes worden platte keien aangewend. Vanuit deze streek trokken ambachtslui naar Venetië om er de befaamde Venetiaanse granito te leggen.

De granito gaat terug op een oude traditie. De Romeinen walsten reeds kleine steentjes in een mortelspecie die na verharding werd afgeslepen. De techniek werd in de vijftiende eeuw op punt gesteld. Men gebruikte kalk, kiezelstenen, baksteen en marmer. Toen werd granito als het arme broertje beschouwd van de mozaïekvloer.

Maar in Venetië vindt men hem zelfs in de riantste paleizen, zoals het Casa Rezzonico. Een van de oudste vloeren ligt in de kerk Santa Maria Assunta op Torcello. Een van de mooiste bevindt zich in de Armeense bibliotheek van San Lazzaro. Daar werden met grote stukken marmer motieven uitgestrooid, zodat de granito er op een mozaïek lijkt. De vloer dateert van 1770.

De grootste vloer ligt in het Dogenpaleis. Hij is ruim twaalfhonderd vierkante meter groot. Het gaat om typisch Venetiaanse granito, omdat er vrij grote brokken marmer zijn in verwerkt. Deze vloer werd pas in 1884 aangebracht bij de restauratie van het monument. Ook nu nog zijn er in de lagunestad veel terrazzieri werkzaam. Ze restaureren ook oude vloeren. Bij ons wordt een oude, gehavende vloer uitgebroken. Daar wordt hij met veel zorg hersteld.

Vanaf de tweede helft van de vorig eeuw weken talrijke mozaïekleggers en terrazzieri uit. Ze kwamen tot in New York en Sint-Petersburg terecht. Begin deze eeuw waren er veel in ons land actief. Sommige nazaten zitten nog altijd in het vak. In Aalst, Brugge en Dendermonde waren er de Cristofolis. De familie Andrea trok via België naar Berlijn. In Gent waren er de Berzatos. Soms vinden we hun namen terug op de vloeren. Het gebeurde dat een ambachtsman zijn vloer in een hoekje signeerde. Vader Tondat werkte bij Italianen in Brugge en Gent, vooraleer hij zich in Eeklo vestigde. Toen hij hier in de jaren twintig aankwam, waren granitovloeren bijzonder populair. Iedereen die het zich kon veroorloven liet zo'n vloer aanbrengen. Granito werd ook aangewend voor de bevloering van grote ruimten, zoals schoolgebouwen of cinemazalen.

In de jaren dertig slonk de belangstelling en daalde de kwaliteit. Door de grote concurrentie ging men steeds kleinere brokjes marmer gebruiken. Daardoor moest minder afgeslepen worden en verkortte de werktijd. Na de oorlog legden veel Italianen zich toe op industriële betonvloeren. Veel vakkennis ging verloren en tal van ateliers sloten hun deuren. Enkele hielden hun hoofd boven water en herontdekten de oude techniek. Romano Tondat heeft zich lang voorbereid op deze revival, door zijn zoon naar Spilimbergo te sturen om er de mozaïekkunst aan te leren. Ook daarvoor groeit opnieuw belangstelling.

De interesse voor granito is van recente datum. Losse granitotegels en -trappen werden er altijd gemaakt, maar volledige vloeren niet. "Romano & Nino Tondat" legt zich toe op de Venetiaanse granito met grote onregelmatige stukken marmer, van vier à vijf centimeter groot. Van gewone granito zijn de brokjes marmer amper een halve centimeter groot. Bij het leggen komt heel wat kijken. Voor een perfect resultaat moet de vloer minstens veertien dagen rusten alvorens afgeslepen te worden. Vroeger was die rusttijd nog langer, doordat kalk in plaats van cement werd toegevoegd.

Het werk begint met het gieten van een betonvloer. Daarop komt een laag mortelspecie waarin stukjes natuursteen worden gestrooid. Ze worden met een ijzer, het "fero da bater", in de mortel geklopt. Dan rolt men de steentjes diep in de mortel.

Na de rusttijd wordt de vloer afgeslepen. De gaatjes in de vloer worden opgevuld met vloeibare cementpap en opnieuw afgeslepen tot men een gladde en diepglanzende vloer bekomt.

Granito barst gemakkelijk tijdens het droogproces. Dat heeft verschillende oorzaken. De ondergrond speelt een rol. Een kelder onder de vloer verhoogt het risico. De vloer moet voldoende lang drogen voor het afslijpen. Naargelang van de marmersoort bekomt men een andere vloer. Enorm veel kleurschakeringen zijn mogelijk. Grote vloeren worden in vlakken opgedeeld met biezen in koper of mozaïek. Deze laatste combinatie is bijzonder fraai. Daarmee belanden we bij mozaïekspecialist Gino Tondat.

Er komt veel voorbereidingswerk kijken bij het maken van een mozaïekvloer, zoals de nieuwe vloer voor de inkomhal van het Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen. Het was een klus van ruim veertien maanden. De mozaïek is een kopie van een bestaande vloer die eruit moest. Dit gigantische werk begon met een nauwkeurige tekening van het bestaande voorbeeld.

Alles werd op ware grootte in spiegelbeeld getekend. De tekening werd in duizenden vellen papier verdeeld, waarop de steentjes omgekeerd worden gelijmd met papsel. Die fragmenten passen feilloos in elkaar. De gigantische puzzel telt liefst 2.250.000 brokjes marmer. Elk stukje wordt manueel op maat gekapt met een scherpe hamer op een boomstronk, precies zoals vroeger.

Het leggen van de vloer is geen sinecure. De steentjes worden op een betonvloer gelijmd. Na het verwijderen van het papier worden ze gevoegd.

Vervolgens worden ze verschillende malen afgeslepen met een machine, zoals een granitovloer. Granito en mozaïek worden pas diepglanzend na veelvuldig gebruik van bruine zeep.

Gino maakt ook glasmozaïeken. Hij herstelde de art nouveau mozaïeken van de voorgevel van de Antwerpse Dierentuin. Deze kleurrijke glastableaus sieren het directiegebouw.

Ze waren zodanig verweerd dat er geen sprake meer was van een restauratie. Doordat de stukjes glas sporen achterlieten in de mortelspecie kon men de voorwerpen hertekenen. Gino heeft alles gereconstrueerd met het oorspronkelijke materiaal : piepkleine stukjes glas gekapt uit grote glasplaten. Deze worden sinds eeuwen in Venetië gemaakt.

Gino Tondat krijgt uiteenlopende opdrachten. Soms moet hij oude mozaïekvloeren herstellen, zoals de prachtige vloer van het ASLK-gebouw aan de Wolvengracht in Brussel.

Nino Tondat liep jarenlang stage in Carrara, hét Mekka van de beeldhouwkunst. Daar worden sinds eeuwen marmeren tafels versierd met marquetterie en inlegwerk, ook intarso genoemd. Voor de marqueterie wordt een tekening ingevuld met kleurrijke stukjes marmer.

Voor de intarso worden de motieven eerst uit een massieve plaat gehouwen. Soms wordt de marmer met granito gecombineerd. Deze tafels zijn momenteel erg in trek.

Terrazzo

Terrazzovloeren worden ter plaatse gegoten en geslepen of prefab in het atelier gemaakt, al naargelang het concept van het uit te voeren project. "Romano & Nino Tondat" is gespecialiseerd in de Venetiaanse terrazzovloeren met grove korrel. Dit is een meer veredelde decoratievorm waarbij marmergranulaten tot vier à vijf centimeter groot, worden verwerkt. Bij gewone granito meten de granulaten maximaal 1 cm.

Meestal worden de vloeren verdeeld in panelen en het spanning- en krimpingverschijnsel op te vangen. Dit kan gebeuren door koper (vrij neutraal), marmerstrips (een innovatie van "Romano & Nino Tondat") of met mozaïekbanden, al dan niet met sierlijke hoekmotieven (de klassieke manier).

Er wordt echter meer gedaan in terrazzo dan alleen maar vloeren. Veel gebruikte mogelijkheden zijn tafelbladen, keukenaanrechten, zuilen, balusters, grafzerken, gevelplaten, …

Stichter Romano Tondat heeft ruim 55 jaar ervaring.

Marqueterie

De specialiteit van "Romano & Nino Tondat" bestaat er in de echter intarso te beoefenen. In tegenstelling tot de scagliolotechniek, waarbij men de weggefreesde marmer opvult met pasta, gebruikt "Romano & Nino Tondat" de intarso techniek waarbij de weggefreesde marmer wordt ingevuld met andere marmer.

De meeste projecten omvatten salon- en eettafels, muurpanelen en vloerpanelen met de meest uiteenlopende decoratieve stijlen.

Nino Tondat volgde daarvoor drie jaar stage bij de Genelli Lorenzini te Carrara.

Frees- en beeldhouwwerk

Op bestelling worden alle stijlen en formaten uitgevoerd van figuren tot ornamenten. Zo frezen wij o.a. tot vier meter hoge zuilen, balusters, vazen, schalen, …

Beeldhouwwerk wordt uitgevoerd op bestelling.

Nino Tondat volgde daarvoor stage in Carrara en Parijs.

Mozaïek

"Tondat Mosaïci" mag er zich op roemen tot de top in zijn branche te behoren. Het bedrijf beheerst alle mozaïekstijlen en dit zowel voor restauratie als voor het ontwerpen en uitvoeren van nieuwe mozaïeken.

Mozaïek wordt vooral uitgevoerd als vloer- of wandversiering, doch ook tafels, zuilen, kortom alles wat de klant maar fantaseert kan uitgevoerd of belegd worden met mozaïek.

Marmermozaïek

Met blokjes van diverse soorten marmer worden mozaïeken gecreëerd in alle mogelijke uitvoeringen.

De mozaïekblokjes worden volgens een vooraf bepaald patroon gekliefd en vervolgens zodanig geplaatst dat zij een geheel vormen. Soms zijn dat figuratieve elementen, dan weer decoratieve.

Naargelang de smaak van de bouwheer en / of architect en meestal in samenspraak met de mozaïekwerker worden de ontwerpen uitgewerkt, rekening houdende met de functie van de plaats waar de mozaïek wordt geplaatst.

Een mozaïekvloer is als een stenen tapijt, maar er zijn veel meer toepassingenmogelijk. Veel hangt af van de fantasie van het individu die met mozaïek werkt.

Tafels, zuilen of fonteinen met mozaïek kunnen een extra dimensie geven aan de ruimte waar ze geplaatst worden.

Muurdecoraties, gaande van oude Romeinse mozaïeken tot bedrijfslogo's behoren ook tot de mogelijkheden.

Of de stijl nu Romeins, Arabisch, klassiek of modern is, "Tondat Mosaïci" is op alle gebied specialist ter zake en kan u het beste advies geven.

"Tondat Mosaïci" realiseerde in 1993-1994 een mozaïekvloer in het Antwerpse Koninklijk Museum voor Schone Kunsten.

Meer dan 450 m2 met de hand gekliefde marmermozaïek, 2.250.000 brokjes marmer, 20.000 manuren en 11 ton marmer waren de ingrediënten.

Maar het moeten niet altijd grote projecten zijn. "Tondat Mosaïci" restaureerde ook veel kleine mozaïekvloeren uit de art nouveau periode. Zie fotogalerij.

Glasmozaïek

Glasmozaïek is bij het grote publiek vooral gekend uit de Byzantijnse periode, en dan ziet men beelden opdoemen van religieuze mozaïeken zoals de Aya Sophia in Istanbul, San Appolinare Nuovo in Ravenna of de grote moskee van Cordoba.

De variëteit van glasmozaïek met zijn duizenden kleuren leent zich echter ook tot de uitvoering van andere ontwerpen.

In de art nouveau periode werd veelvuldig gebruik gemaakt van de "smalti" zoals de uit Venetië afkomstige glasmozaïek wordt genoemd. Vooral gevelversieringen waren toen in trek.

"Tondat Mosaïci" restaureerde o.a. de mozaïeken aan de voorgevels van de Antwerpse Dierentuin. De grotendeels verdwenen mozaïeken werden gereconstrueerd door de afdrukken van de steentjes in de mortellaag te volgen. Daarna werden de 70 m2 fijne glas- en bladgoudmozaïeken minutieus vernieuwd. Anderhalf jaar werd er door vier mozaïekers aan gewerkt.

Glasmozaïek wordt door "Tondat Mosaïci" gebruikt voor alle mogelijke toepassingen en ontwerpen.

Zie fotogalerij.

"Tondat Mosaïci" - Kaaistraat 34 - B-9900 EEKLO - Tel :00 32 9 377 85 73 - Fax : 00 32 9 378 16 63

"Tondat Romano & Nino" - Peperstraat 87 - 9900 EEKLO - Tel : 00 32 9 377 11 42 - Fax : 00 32 9 378 16 63